donderdag 24 april 2008

Arrestatie van Amerikaanse student in Egypte

Hoewel het artikel hieronder vooral aandacht heeft voor het "Twitter" text message systeem, is het interessant omdat nu blijkbaar ook buitenlandse journalisten/studenten die de protesten in Egypte aankaarten/fotograferen aangepakt worden. Zoiets kon dus ook met mij gebeurd zijn...

U.C. Berkeley student's Twitter messages alerted world to his arrest in Egypt

By Bill Brand, Staff Writer
Article Launched: 04/15/2008 01:57:41 PM PDT

BERKELEY _ When Egyptian police scooped up UC Berkeley graduate journalism student James Karl Buck, who was photographing a noisy demonstration, and dumped him in a jail cell last week, they didn't count on Twitter.

Buck, 29, a former Oakland Tribune multimedia intern, used the ubiquitous short messaging service to tap out a single word on his cellular phone: ARRESTED. The message went out to the cell phones and computers of a wide circle of friends in the United States and to the mostly leftist, anti-government bloggers in Egypt who are the subject of his graduate journalism project.

The next day, he walked out a free man with an Egyptian attorney hired by UC Berkeley at his side and the U.S. Embassy on the phone.

Twitter, the micro-blogging service for cell phone users, allows messages up to 140 characters long. Twitter users can allow anyone they wish to join their network and receive all their messages. Buck has a large network, so Twitter gave him an instant link to the outside world.

He recalls advice from his Twitter friends came in mounds of terse messages, "It was a combination of things, my Egyptian friends told me to play the "American bitch" and try to force my way out. " They also told him that it was no big deal and to just stay calm.

"They use Twitter sort of like an instant wire service," he said. "It's the way they keep in touch with each other. They go to an event and Twitter what's happening.

Meanwhile, U.S. friends on his Twitter net called the university and the American Embassy.

They also alerted the Associated Press, the International Herald Tribune and other media, which helped put the heat on the Egyptian authorities. He was released on Friday and returned home on Sunday.

Back home in Berkeley last night he said he's still worried about his interpreter and friend, Mohammed Salah Ahmed Maree, who was arrested with him and is still being held incommunicado by Egyptian authorities. Unlike Buck, he didn't have the muscle of the U.S. Embassy and UC Berkeley.

Buck said that in the middle of the night, hours after his arrest, authorities told him he was free to go.

"I said, 'No' and I stayed for 12 more hours and we started a hunger strike at some point. But they grabbed him (Maree) and put him in a different holding area. Finally, they said they had transferred him to another prison," Buck said.

Then, the Egyptian lawyer hired by UC Berkeley arrived. "I just caved," he said. "I left and he's still in jail. At this point, I've formally called on the Egyptian government for his release. I believe he's totally innocent."

He said Maree, who is 23 and a veterinary medicine student, is from Mahalla El-Kobra, the industrial city in the Nile Delta where they were arrested. "A lot of other Egyptian journalists are being detained, a lot of Egyptian bloggers are in jail, many being held without charges," Buck said.

"I'm very angry and I'm frustrated. I'm an American and I got released and he didn't. It makes me feel guilty and upset and I'm not going to stop until he gets out," Buck said.

There's an online petition, At 10 a.m. Friday, Buck and others plan a demonstration supporting Maree outside the Egyptian consulate, 3101 Pacific Ave. in San Francisco.

Hossam El-Hamalawy, an Egyptian blogger who is now a visiting scholar at UC Berkeley, said the most important thing is to publicize the situation so Egypt will furnish information about where Maree and others arrested are being kept. "Egypt has a huge population of prisoners because of these security crackdowns and any information will also help their families and lawyers, who are trying to find them," he said.

Buck says he'll definitely go back to Egypt. It's a story that's far from over.

He became interested in the Middle East living in Saudi Arabia with his parents, who were teachers there when he was a child. He's from Hanover, NH and after graduation from Colgate, he took a summer job at The Dartmouth, the student newspaper at the college in Hanover.

Buck convinced the paper to send him to Iraq, where he reported on rebuilding in Kurdish Northern Iraq. His recent trip to Egypt was his third. His first was in 2006 on a U.S. State Department grant to study Arabic. "Egypt reminded me of my childhood in Saudi Arabia," he said.

When he was admitted to the Berkeley Graduate School of Journalism, he chose Egyptian bloggers as his project. "There's no free press there," he said. "The only freedom is on the Internet."

He went with Egyptian blogger-journalists to Mahalla where factory workers were supposed to strike about lack of wages and skyrocketing food prices. But the police had cracked down and there was no strike, he said. He left with everyone else, but returned two days later after police made many arrests.

He was taking photos at a protest, when the police grabbed him. Before he was released they also grabbed his camera memory chip. But they forgot about Twitter.

dinsdag 8 april 2008

Call for solidarity


The Egyptian youth and the Egyptian people have risen up on Sunday April 6 for their economic rights. The biggest and most crucial appraisal was in the city of Mahala Kobra, the biggest industrial city in Egypt that changed into a battlefield leading to several dead and wounded people and hundreds of detainees.
The effect of the strike on Sunday was very clear since the early morning because the majority of the stores and transports stopped from work. The central security forces succeeded in forcing the workers in the textile work factories to resume work and threatened them by brute force. But after the work time, the workers went out in massive demonstrations in the streets of the city, where the security forces brutally tried to prevent them from demonstrating and used all kinds of tear gases, fake bullets and hitting against them. Finally, when they failed to prevent it, they used real bullets and killed 4 people of the demonstrators. More than 350 people were detained in this city alone.
Today, April 7, the demonstrations broke up again, and a new battlefield emerged. The smoke raised in the city due to fires in cars and stores.
The government isolated the city from all other parts of Egypt and also cut the electricity to prevent any means of communication. Journalists and media were prevented from going into the city.
We, the Union of Progressive Youth in Egypt, members of WFDY, ask our comrades in the youth organizations and unions around the world to express their solidarity with the struggles of the Egyptian people and youth against a dictatorship brutally treating its people with the complete support of USA imperialism.
We ask you to demonstrate in front of the Egyptian embassies in your countries or at least to send a petition every embassy objecting those brutal practices of the Egyptian government killing and detaining the peaceful people.
We also ask you to send us copies of your activities and statements in order to publish here.
Our email:

Union of Progressive Youth

Egypt, April 7, 2008

donderdag 27 maart 2008


Na twee gefaalde afspraken met Ahmed M. heb ik deze voormiddag dan eindelijk het heft in eigen handen genomen en samen met Erik, die gisteren in Cairo gearriveerd is, Giza, Saqqara & Dahshur bezocht. Woestijn, frisse lucht, zon, palmbomen langs de weg, piramiden en mastaba's... waarom heb ik daar zo lang mee gewacht? Het hoogtepunt was de vervaarlijke afdaling in de Rode Piramide van Snefroe en het bezoek aan de twee interne spectaculaire gewelven, die al bijna vijf millennia het gewicht van duizenden tonnen steen torsen.

Bezochte piramides in historische volgorde:

Trappiramide van Djoser, Saqqara

Knikpiramide van Snefroe, Dahshur

Rode piramide, Dahshur

Piramide van Cheops, Giza

Piramide van Chefren (rechts) en Mykerinos (links)

zaterdag 22 maart 2008

Vice versa

Vanavond gedineerd met een sympathieke Duitse (ja ze bestaan weldegelijk, Maarten G.) en Oostenrijkse archeologe. De Duitse, Miriam, is immers ook geïnteresseerd in de moderne politiek van Egypte en de Moslimbroeders, waardoor de rollen omgedraaid werden en ik het was die ondervraagd werd... Ik zou mezelf allesbehalve een expert noemen, maar in 't land der blinden is éénoog koning?

Soulmate van over 't water

Deze avond ben ik iets gaan drinken met Jack, een vriend van mijn flatgenoot Simon, die net als Simon aan Oxford University gestudeerd heeft. In tegenstelling tot mijn ietwat brave en politiek-conservatieve Engelse roommates bleek Jack een geëngageerde socialist te zijn, ex-lid van de Britse SWP (die goeie lessen uit zijn aanraking met links sektarisme en dogmatisme heeft getrokken...), geïnteresseerd in islam en politiek in het Midden-Oosten, met doordachte standpunten over Hizbullah, Palestina en de oorlog in Irak, het hart op de juiste plaats, etc. Mocht ik aan Oxford gestudeerd hebben, dan waren we waarschijnlijk vrienden geweest.

dinsdag 18 maart 2008

Gladde nasserist

Helaas! Niettegenstaande ik de instructies van Ahmed B. goed heb gevolgd (eerst een sms zenden, dan bellen, etc), heb ik onze paranoïde Nasservriend niet kunnen bereiken. Ik zal hem vanavond nog eens proberen te contacteren...

Barney, Jon zijn vriend, is deze morgen terug naar de States vertrokken, met merkbare tegenzin. Tja, wie van de Nijl drinkt...

zondag 16 maart 2008

Cairo Nightlife Part Deux

Beschaamd bood Jon gisteren zijn excuses aan voor zijn onbeschoftheid, jammer genoeg niet aan het personeel van 't casino, maar aan mij die er uiteindelijk weinig last van had - toch, ik was aangenaam verrast! Vergeven en vergeten en zo van die dingen...
Aangezien Barney binnen een paar dagen vertrekt, besloot Jon op barstrooptocht te gaan. Ik was van plan om eens vroeg te gaan slapen, maar toen Jon grijnzend zei dat we naar de Afrikaanse diplomatenclub in Mohandiseen zouden gaan, kon ik mijn nieuwsgierigheid niet bedwingen.

In Cairo is echter niets wat het lijkt. Laat je niet misleiden door holle frasen zoals "members only" of flashy informatieborden... Deze Afrikaanse "diplomatenclub" bleek een soort Afrikaanse bar te zijn, geïnstalleerd in een oude koloniale woning. Aangezien het zaterdagavond was (=zoals zondagavond bij ons) was er weinig of geen volk, maar het was er wel gezellig en relatief goedkoop! (clubs mogen duty free drank serveren...) Ik zal er zeker nog eens terugkeren op een donderdagavond...

Na ons bezoek aan deze originele locatie begon het bij Jon opnieuw te kriebelen. Hij wou Barney's laatste uitgaansavond in Cairo op gepaste wijze vieren en zocht naar een plek met wat meer volk. Aldus begon onze vruchteloze odyssee. Op een paar uur tijd heb ik het halve uitgaansleven van Cairo gezien denk ik... Cairo Jazz Club, Buddha Bar (Sofitel), Hard Rock Cafe (Grand Hyatt), Latex (Hilton), Absolut (tegenover ander Hilton)... maar helaas voor Barney was elke bar, club of disco op sterven na dood. Tja. Uiteindelijk eindigden we in Maison Thomas met een heerlijke pizza, wat eigenlijk geen slecht eind van de avond was, voor mij althans...


Morgen heb ik een afspraak met een paranoïde nasserist, maar vandaag zal ik weerom besteden aan het transcriberen van mijn vorig interview, namelijk met een oudgediende van de communistische partij. 't Belooft een lastige transcriptie te worden, aangezien er veel achtergrondlawaai was en de man vrij stil sprak...

zaterdag 15 maart 2008

Casino Amrikayn

Meestal doe ik hard mijn best om mensen niet in hokjes te dwingen, hoewel de verleiding daartoe soms groot is. Mijn flatgenoot Jon bijvoorbeeld voldoet gelukkig niet aan het stereotype beeld van de luidruchtige, arrogante, kleingeestige, ..., Amerikaan. Althans, dat dacht ik tot gisterenavond...

Jon en Barney (een vriend van hem die een paar weken in Egypte verblijft en af en toe op onze zetel overnacht) hadden een vriendin, Corinne, op bezoek. Corinne is een twintigjarige Britse, geboren en getogen in Bangladesh, waar ze op een Amerikaanse school gezeten heeft. Gedurende haar twintig jarige bestaan heeft ze al heel Zuid-Oost-Azië doorkruist, van Cambodja tot Pakistan en van Nepal tot Nieuw-Zeeland (ok, dat behoort tot Oceanië, maar mijn punt is duidelijk), en heeft ze enkele jaren in de States gewoond, waar ze Jon (29) heeft leren kennen. De relatie tussen de twee is nogal duister, maar dat lijkt tussen buitenlandse studenten hier eerder de regel dan de uitzondering te zijn. Enfin, Corinne zit blijkbaar ook in Caïro om, met bijzonder weinig enthousiasme, aan het ILI Arabisch te leren in het kader van haar Bachelor Midden-Oostenstuff.

Aangezien ik even genoeg had van het transcriberen van interviews besloot ik het gezelschap te vervoegen in hun babbel en in de consumptie van Sakarabier, whiskey-cola en foute eighties-muziek. Dra zakten we af naar Deals, een gekend Westers café in Zamalek, waar Frank en Simon, mijn twee Britse flatgenoten, met wat vrienden congregeerden. Jon was echter in een ongedurige bui en stelde voor om naar het casino in het Mariott hotel te gaan. Mijn antropologische nieuwsgierigheid won het van mijn morele principes (je speelt niet met grof geld in een land waar grote armoede heerst) en Jon, Barney, Corinne en ik togen naar het casino.

Centrum: Corinne, Links: Jon. Op de achtergrond wat slot machines. Ik heb maar één foto en er staat niet veel op, want het was immers verboden om foto's in het casino te trekken, aangezien "de aanwezige Arabieren anders in de problemen zouden komen". Hypocriete maatschappij...

In het casino, waar overigens meer Arabieren dan Westerlingen zaten te gokken, kon je enkel met dollars terecht, waar ik eigenlijk blij om was; ik had geen zin om Egyptische ponden naar groene briefjes om te wisselen die ik daarna toch zou kwijtspelen en dus nam ik tevreden de rol van observator aan. Corinne evenzo. Jon had natuurlijk wat dollars op zak en schoof aan bij de Blackjacktafel. Toen hij zijn Amerikaans geld bovenhaalde, kwam er over hem een merkwaardige, sinistere verandering. Plots begon hij de serveuse te commanderen, zich op te winden over het feit dat ze geen "whiskey-sour" kende en op luide wijze zijn instemming te betuigen met de korte lengte van de rokjes van de vrouwelijke dealers. Ook Barney werd verblind door de groene glans van de briefjes en hij wilde zo snel mogelijk wat Egyptische ponden in dollars wisselen. Toen hij echter bij de cashier kwam, nam deze juist een kwartiertje pauze. De brave en gezapige Barney transformeerde van het ene op het andere moment in een woeste, ongeduldige en hovaardige klootzak. Hij haalde de manager erbij omdat hij niet stante pede zijn geld kon wisselen (wat blijkbaar een grote zonde in een casino is). De misselijk makende arrogante houding van Jon en Barney was iets waar ze volgens henzelf recht op hadden, denk ik; het was hun immateriële beloning voor het verspelen van hun geld.

Nieuwsgierigheid maakte algauw plaats voor afkeer en ik verliet het casino, teleurgesteld in de karakterzwakte van mijn flatgenoot.

donderdag 13 maart 2008

Kifaya en de strijd voor democratie

Het gesprek met Ahmed Bahaa Eldin Shaaban, een coördinator van Kifaya en waarschijnlijk de volgende hoofdcoördinator, maakte mijn frustrerende dag gisteren gelukkig ruimschoots goed. Als hoofd van een klein bedrijfje zou hij in België waarschijnlijk categoriek aan de rechterzijde staan en vrolijk op het Belang stemmen, maar in een Egyptische context heeft zelfs de hogere middenklasse / "kleine" burgerij niet de luxe om resoluut de kant van het kapitaal te kiezen. "Het kapitaal" in Egypte bestaat immers voornamelijk uit buitenlandse ondernemingen en de "koninklijke familie", de kleine cirkel van superrijken rond Mubarak, die politiek en economisch alle macht in handen hebben. Hoewel bedrijfsleidertjes zoals deze Kifaya-voorman het vanzelfsprekend beter hebben dan hun arbeiders, bevinden ze zich in een voortdurende economische onzekerheid. Ze beschikken niet over voldoende kapitaal om productiviteitbevorderende investeringen te doen. Het bestaan van hun bedrijfje is heel precair en balanceert voortdurend op de rand van het faillisement. Ze weten niet of ze op het einde van de maand de lonen van hun arbeiders kunnen uitbetalen. Door hun sociale situatie is hun klassenbewustzijn vaak eerder met hun werknemers dan met het kapitaal verbonden. Het gemak waarbij Mubaraks naasten het geld binnenrijven terwijl zij, die toch ook "ondernemers" zijn, moeten vechten voor hun dagelijks bestaan, roept veel frustratie en woede op. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Kifaya er in slaagt zowel nationalisten (nasseristen), socialisten, gematigde islamisten (hizb al-wasat) en liberale democraten te verenigen tegen het regime. Hoewel de beweging de laatste twee jaar veel van haar slagkracht verloren heeft door organisatorische en contextuele factoren, heeft ze in haar retoriek een belangrijke evolutie doorgemaakt. Naast puur politieke slogans, die tot democratie oproepen, omvat haar discours nu ook meer en meer sociale eisen, die ook de liberale elementen in de beweging ondersteunen.

Vanzelfsprekend zal de beweging in verschillende vijandige politieke kampen uiteenvallen eens het regime valt en er een soortement burgerlijke democratie wordt geïnstalleerd (tenzij het leger de macht grijpt natuurlijk...). De belangen van groot noch klein kapitaal zijn immers op lange termijn met dat van arbeid te verzoenen en in een context van globalisering en verscherpte internationale concurrentie zal ook de "democratische" burgerij haar werknemers steeds meer onder druk moeten zetten (verlaging van de lonen, verlenging van de arbeidsduur, verhoging van het arbeidsritme, enz... waar hebben we dat nog gehoord?). Daarom is de monstercoalitie van Kifaya des te meer tekenend voor de minieme sociale basis waar het Egyptische regime op steunt. Zonder de externe steun van de VS (2 miljard dollar per jaar) en de EU zou de staat haar ontzagwekkende, onproductieve repressieapparaat (1.400.000 manschappen!!!!!!!!) nooit kunnen onderhouden en zou de corrupte kring rond de president haar machtsmonopolie al lang verloren hebben. Het belangrijkste gevaar voor democratie in de Arabische wereld komt dus niet van de islamisten, maar van onze eigen Westerse regeringen, die dergelijke corrupte en autoritaire regimes financieel en moreel ondersteunen. Hoe hypocriet is het niet om in Irak een oorlog voor, zogenaamd, democratie te voeren, terwijl men ondertussen blijmoedig het neerslaan van betogingen in Egypte sponsort? Hypocrisie is echter de keerzijde van economische en geostrategische belangen. Vanaf Sadat en de Camp David akkoorden vormt Egypte immers een brave bondgenoot in de regio; het regime vormt niet langer een bedreiging voor de staat Israël en oorlogsbodems en olietankers kunnen het Suez-kanaal vrij passeren. Waarom de onzekerheid van democratie in Egypte riskeren als men voor wat dollars een bevriende dictatuur kan ondersteunen die dit alles zonder tegenstribbelen aanvaardt?

woensdag 12 maart 2008

al-intidhaar daa'iman

Leven en werken in Egypte is voor de geduldigen. Hoeveel uur ik al niet met mijn vingers heb zitten draaien omdat een afspraak uitgesteld werd, omdat een afspraak niet goed gemaakt werd, of gewoon omdat verveeld rondkijken blijkbaar een fundamenteel aspect is van het sociale leven hier? Mijn afspraak met de communist is verplaatst naar morgen - gelukkig ben ik nu al verstandig genoeg om mijn laptop mee te hebben naar de HQ van al-ahali, zodat ik de tijd naar mijn volgende interview, inshallah, op een constructieve manier kan overbruggen. De piramiden gisteren? Ik wacht nog altijd op het telefoontje van "onbetrouwbare" Ahmed, die zijn epitethon opnieuw verdiend heeft... Ik heb dan maar mijn plotse vrijetijd besteed aan het uitschrijven van mijn interview met al-Aryan, maar "all work and no play makes Brecht a dull boy..." Gelukkig was er gisterenavond een stompzinnige film op tv, "Anchorman", die ik samen met mijn Britse flatgenootjes (Jon zit blijkbaar in Bahrayn) heb bekeken. Fun was had by all!

Ik ben Ahmed Belal (niet te verwarren met "onbetrouwbare" Ahmed of de Duitssprekende Ahmed Zakariyya met wie ik af en toe schaak) aan het porren om nog zoveel mogelijk interviews en gesprekken te regelen, aangezien hij vanaf zondag voor drie weken in China zit. Ahmed B. is immers de zoon van een Egyptische zakenman en moet soms voor papa naar het buitenland... Jammer, want Ahmed is mijn baken van orde, structuur en Engelstaligheid in de Caïreense Chaos. Mish mushkila, we trekken ons plan wel.

(Ik heb overigens een mailtje teruggekregen van het VMT en ze zullen mijn artikeltje over Shariati in juni publiceren. Het is niet erg diepgaand, zoals Koen Dille ook al opmerkte, maar het is moeilijk om een algemene inleiding tot iemands leven en ideeën te geven en tezelfdertijd aardschokkende intellectuele bevindingen weer te geven. Ik zou een hele boom over de politisering van het religieuze begrip "tawhid" kunnen opzetten, maar daar heeft de (islam)leek die amper het verschil tussen sjiisme en soennisme kent weinig aan, toch?)

maandag 10 maart 2008

De Moslimbroeders

Vandaag had ik mijn meest "spannende" interview, namelijk met Issam al-Aryan, een leider van de Egyptische Moslimbroeders. Net als Jan Leyers (maar dan met minder camerageweld...) trok ik naar het hol van de leeuw, dat in een appartementsblok in al-Manyal (Rhoda Island) ligt en voorzien is van luxueuze stoelen en zacht tapijt. Een vriendelijke en minzame al-Aryan wachtte mij op en begeleidde mij op zijn kousevoeten (het appartement functioneert ook als gebedsruimte, vandaar...) naar zijn bureau. Ik had een waslijst aan vragen opgesteld, maar algauw bleek dat al-Aryan mij niet meer dan een half uur te woord kon staan. Jammer. Hierdoor kreeg ik weinig ruimte om diepgaand te polsen naar de houding van de Moslimbroeders tegenover de stakingsbeweging, de Kopten, de kwestie van de vrouw & FGM, de linkerzijde, het regime, enzovoort. Ik bleef dus een beetje op mijn honger zitten...

Voor ik deze morgen naar al-Manyal vertrok, had Jon, mijn Amerikaanse flatgenoot, mij nog half-lachend, half-serieus, gewaarschuwd voor de Egyptische geheime dienst, die elke beweging rond het HQ van de Moslimbroeders nauwlettend in de gaten houdt en mij waarschijnlijk zou volgen. Ik heb echter geen spoor van hen gezien, wat natuurlijk ook kan betekenen dat ze heel efficiënt te werk gaan ;-)

Morgen ga ik misschien naar de piramiden, als een van de Ahmeds tijd heeft, en overmorgen heb ik een interview met iemand van de communistische partij (die eigenlijk illegaal is, maar waarvan de meeste leden publiekelijk gekend zijn...) en van de beweging Kifaya. Het zijn dus weer drukke dagen...

zondag 9 maart 2008

Egyptisch museum

Gisteren ben ik dan eindelijk naar het Egyptisch museum geweest, een van de meest imposante en frustrerende tentoonstellingsruimtes ooit. Het magnifieke gebouw barst uit zijn voegen van de als het ware op een hoop gesmeten beelden, glazen kastjes met kleinoden, papyrussen, brokken tempels, sarcofagen, enzovoort. De stukken staan in een halfslachtige chronologische opstelling en wie geen professioneel Egyptoloog is, is bijna gedwongen zich tot een gids in boekvorm of mensengedaante te wenden, aangezien de objecten slechts sporadisch van wat basisuitleg voorzien zijn. De belichting, zijnde zwak gloeiende tl-buizen, zou elke museumcurator het schaamrood op de wangen brengen...
Niettemin blijft het Egyptisch museum een verplichte stop voor elke liefhebber van de faraonische cultuur, vanwege de omvang van de collectie, de schat van "King Tut" en natuurlijk enkele fantastische sculpturen, zoals mijn favoriet uit het Oude Rijk:

Dit beeld van Khephren, die bijna liefdevol door de valkengod Horus wordt beschermd, drukt de sobere en onverbiddelijke majesteit uit van de grote farao's uit het Oude Rijk. Hoewel men terecht kritiek kan uiten op oriëntaliserende concepten als 'Oosterse despotisme' en 'Aziatische productiewijze', roept de kunstgeschiedenis van deze specifieke periode -toen de tempels en de provinciale gouwheren nog geen geduchte concurrentie voor de centrale macht van de farao vormden- het visioen op van een despotische en paternalistische koning, een opperste patriarch:

"It is not in the least a contradiction to it that, as in most of the Asiatic land-forms, the comprehensive unity standing above all these little communities appears as the higher proprietor or as the sole proprietor; the real communities hence only as hereditary possessors. Because the unity is the real proprietor and the real presupposition of communal property, it follows that this unify can appear as a particular entity above the many real particular communities, where the individual is then in fact propertyless, or, property (…) appears mediated for him through a cession by the total unity -- a unity realized in the form of the despot, the father of the many communities -- to the individual, through the mediation of the particular commune. The surplus product -- which is, incidentally, determined by law in consequence of the real appropriation through labour -- thereby automatically belongs to this highest unity." (MARX, K., 2002: Grundrisse der Kritik der Politischen Ökonomie. Outlines of the Critique of Political Economy, Marxist Internet Archive, eigen nadruk)

vrijdag 7 maart 2008

3id milaad Dries

't Was een tof feestje Dries! ;-)

donderdag 6 maart 2008

Het weer wordt warmer...

... en ook de gemoederen beginnen te verhitten. Toen ik gisteren op pad was naar al-hizb om hun congres bij te wonen passeerde ik nabij Midan Talat Harb een samenscholing van (waarschijnlijk) nasseristen, die langzaam maar zeker door de talrijke ordediensten omsingeld werden. Ik begon een paar foto's van het evenement te nemen, maar werd toen door de politie vriendelijk verzocht om mijn weg verder te zetten.

Het gebouw van de Tagammu zat tjokvol congresgangers, jong en oud:


Naast deze centrale vergaderruimte waren er nog een aantal kleinere seminaries.

Mijn afspraak met Essan al-Aryan van de Moslimbroeders is verschoven naar volgende week maandag; enfin, hij hoopt mij dan in het HQ van de Moslimbroeders in al-Manyal te ontmoeten, maar met de recente arrestatiegolf is dit allesbehalve een zekerheid.

Volgende week dinsdag heb ik met Ahmed Mustafa afgesproken om de piramiden te bezoeken, niet enkel de drie van Giza, maar ook die van Dashur, die minder bekend zijn, maar zeker niet moeten onderdoen voor hun beroemde broers.

zaterdag 1 maart 2008

Alea Iacta Est

Eindelijk heb ik dan de Rubicon overgestoken! Ik keer niet op 10 maart, maar wel op 30 maart terug naar België. Dat geeft me nog een kleine drie weken extra, die ik onder meer hoop te besteden aan het verbeteren van mijn Arabisch en het bijwonen van de Cairo conference...

vrijdag 29 februari 2008

Artikel klaar!

Ik heb m'n artikel voor 't VMT afgewerkt! 't Is wel wat langer uitgevallen dan de bedoeling is, dus ik zal waarschijnlijk nog duchtig mogen snoeien...

donderdag 28 februari 2008

De ambassade trakteert...

Wie dacht dat de CVP-staat ontmanteld was, heeft het mis! De Belgische ambassade heeft immers de christelijke missie om de dorstigen te laven op zich genomen en trakteert vanavond de onderdanen van Koning Albert (tsk tsk, tweehonderdvijftig jaar liberalisme en we zijn nog steeds geen citoyens) op gratis bier en wijn. Hoe deze briljante aanwending van belastingfondsen de banden tussen de Belgische expats en de Egyptische gemeenschap (grotendeels bestaande uit alcoholonthouders) zal versterken weet niemand. Misschien wil de Belgische staat de lokale bierconsumptie stimuleren en zo het terrein effenen voor Duvels invasie van de povere Egyptische biermarkt?

woensdag 27 februari 2008

"Socialisme zal alles zijn of het zal niet zijn"

Socialisme is meer dan alleen politiek; het is het streven naar de volledige emancipatie van de mens. Culturele activiteiten (zang, theater, poëzie, literatuur, film, visuele kunsten...) georganiseerd voor en door de leden vormen historisch gezien een fundamentele pijler van elke socialistische beweging. De fel bejubelde ontzuiling in België maakte (misschien) wel een einde aan het hokjesdenken, maar het beroofde de socialistische beweging ook van haar culturele eigenheid. Zonder dit culturele hart sloeg het politieke brein van de beweging nog verder op hol, parasiterend op blitse reclametechnieken en een berekende managerlogica. Vervreemd van haar basis, vervreemd van haar eigen geschiedenis en identiteit, werd de socialistische partij niet meer dan een rood geverfde kiesmachine, die geen ideologie maar postjes produceerde.

In Egypte is dit culturele aspect van de beweging wél nog aanwezig. De gewone partijleden zijn geen carrièristen, zinnend op een politiek mandaat, maar gedreven mannen en vrouwen die hun corrupte, repressieve en verstikkende samenleving willen veranderen. Toen ik gisterenavond op al-hizb aankwam, waren een aantal partijleden bezig een toneelstuk in te oefenen. Dat een politieke partij haar leden de ruimte geeft en hen aanspoort om zelf hun culturele capaciteiten te ontwikkelen vind ik fantastisch. Kunst en cultuur hoeven noch een elitair product, noch massaconsumptieartikelen te zijn, maar spontane expressies van elke mens.


's Avonds was ik dan uitgenodigd voor het concert van al-hizb in het Russisch Instituut te Dokki, dat voorafgegaan werd door een ode aan de Spaanse dichter Pablo Neruda. Het was een cultureel eclectisch moment: een gedicht van een Spaanse dichter, voorgelezen in het Russisch instituut, vertaald in het Arabisch...


Het optreden zelf was een mengeling tussen opzwepende volksheid en artistieke fijnzinnigheid. Helaas ben ik niet tot het einde gebleven, aangezien moeheid mij overviel en mij terug naar mijn bed te Zamalek dwong.


Toch is het in al-hizb niet enkel rode rozegeur en moedige maneschijn. Voor ik naar het optreden ging, had ik immers een gesprek met dr. Sharif Fayyad, een van de leidende figuren binnen al-hizb, een man van de wereld, getrouwd met een Griekse, gekleed in een vlekkeloos maatpak, het Engels en de retoriek perfect meester... Een heel aimabele kerel, maar helaas een doorwinterd rechts reformist, pleitend voor een alliantie tussen socialisten en liberalen, omdat de "gewone" Egyptenaren volgens hem nog niet klaar waren voor democratie, laat staan voor socialisme. Enfin, ik was het natuurlijk helemaal niet met hem eens, aangezien ik denk dat mensen niet tot goede politieke conclusies komen door een passieve en paternalistische "heropvoeding", maar door hun eigen, collectieve ervaring. De stakingsbeweging in Mahalla bijvoorbeeld, waar de vrouwen het initiatief namen en de mannen uit hun fabrieken haalden, vormt een veel grotere en concretere stap in het bewustzijn van de "gewone" Egyptenaar, dan tien jaar onderwijs over de waarden van de democratie en de problemen omtrent de traditionele genderverhoudingen. Maar genoeg uitweidingen. Ik denk dat de "gewone" militanten van de partij nog grote teleurstellingen in hun gladde partijbonzen te wachten staan...

dinsdag 26 februari 2008

Nieuwe week, nieuwe afspraken

Gisteren was opnieuw een drukke dag. De voormiddag ving nochtans rustig aan, met een uitgebreid ontbijt in Mezzaluna (koffie, fruitsap, twee eitjes, toast, brood en lekkere "foel" (Egyptische bonenpasta)) om de innerlijke mens te sterken en vervolgens een aanzet tot het schrijven van het artikel over Shariati dat ik aan het VMT beloofd heb. In de namiddag ging ik dan naar downtown Cairo en de HQ van de tagammu, waar Ahmed Belal en compagnie een aantal nieuwe afspraken voor mij verzorgden; even leek het zelfs of ik een persoonlijk secretariaat had... Ik ben al druk aan het nadenken over een goede manier om hen te bedanken voor alle inspanningen die ze tot nu toe al voor mij geleverd hebben.

Rond 18u verlieten we "al-hizb" (de partij) zoals ze het daar plegen te noemen en trokken we naar een cafeetje in de buurt. Daar vervoegden ons algauw Ahmed Mustafa, die zich uitgebreid verontschuldigde voor zijn afwezigheid de vorige keer -moeder plots naar het ziekenhuis, etc, enfin, waar of niet waar, de jongen leek er oprecht mee in te zitten en ik ben niet echt haatdragend...-, Amira en Umniyya, die beiden voor al-ahali werken (de krant van al-hizb) en Umar, een jong lid van de Libanese Communistische Partij, die een week in Caïro op bezoek is om de banden met al-hizb te versterken. Aangezien het Umars eerste dag in Caïro was, ging ons gezelschap weldra op pad doorheen Caïro, van de moderne downtownwijken naar Fatimidisch Caïro en Khan al-Khalili, waar de stroom Japanse toeristen inmiddels opgedroogd was. Heel gezelllig allemaal, maar opnieuw werd ik geconfronteerd met de noodzaak om snel Egyptisch Arabisch te leren...

Vandaag heb ik om 16u een afspraak met dr. Farag Abdelfateh, een economist van het departement African Studies & Researches van de Caïro University en kaderlid van al-hizb. Inderdaad, ik moet opnieuw naar die verschrikkelijk onoverzichtelijke Cairo University en ik beken dat ik er weinig zin in heb, niet in het minst omdat het een uurtje of twee/drie zal duren eer ik effectief bij Farag zijn bureau aankom. Tussendoor mag ik ook niet vergeten te bellen naar dr. Dia Rashwan, een specialist van het islamisme, werkzaam in het al-ahram Centre for Political and Strategical Studies, om ergens deze week af te spreken. Ahmed heeft me ook het telefoonnummer gegeven van Aida Sayf ad-Dawla, iemand van het Nadima Centre for Human Rights, maar ik houd haar in reserve, aangezien mensenrechtenorganisaties niet meteen mijn prioriteit vormen en het gesprek met die andere mensenrechtenactivist, Bahey, niet zo interessant was.
Indien ik deze (voor)middag nog wat tijd heb, zal ik een kijkje nemen in hotel Flamenco in Gezira, waar het congres van het AAPSO plaatsgrijpt. In principe is het congres gesloten, maar misschien geraak ik als "observer" wel binnen...
Ten slotte heeft Ahmed mij vanavond uitgenodigd voor een Egyptisch concert van al-hizb in het Russisch Centrum in Dokki. Aangezien het reeds om 18u30 begint, hoop ik op tijd uit de Cairo University te ontsnappen!

Morgen heb ik, momenteel nog, een vrije dag, maar donderdag heb ik weer een heleboel afspraken. Het interview waar ik het meest naar uitkijk is echter voor deze zaterdag, wanneer ik met Essan al-Aryan, het zogenaamde "linkse" of "progressieve" lid van de Moslimbroeders zal spreken (hoewel dit volgens sommigen een contradictio in terminis is).

Uitzicht vanuit mijn nieuwe flat


zaterdag 23 februari 2008

A new place to call my own!

Een snel blogpostje tussen het uitpakken door... Na eens lang te hebben uitgeslapen, ben ik vandaag opnieuw naar het New Woman Research Center getrokken voor een gesprek met Amal Abd El-Hadi, een flinke marxiste-feministe, die ondanks alle tegenvallers optimistisch blijft en gelooft in de empowerment van de Egyptische vrouw doorheen de sociale en politieke strijd, zij aan zij met de mannen. Als dokter is ze de specialiste van het Centrum omtrent FGM (female genital mutilation; "vrouwenbesnijdenis") en reproductive health matters. Toen ze mij zag snotteren en snuiten gaf ze mij grijnzend het advies om een paar dagen uit te rusten, bij voorkeur in Aswan. Tja, als de dokter het zegt...

Amal Abd El-Hadi

Na dit interessante en verkwikkende interview had ik voldoende moed opgevat om eens door de oudere gedeelten van Caïro te trekken, willekeurige straatjes in te slaan en mijn nieuwsgierigheid naar het gewone stadsleven te bevredigen. Toen ik de oude stadsmuur van de Fatimiden tegenkwam en in de verte de dodenstad zag opdoemen, besloot ik naar het hotel terug te keren, in te pakken en naar mijn nieuwe woonst te vertrekken. En wat voor een woonst! Ruimte! Een prachtig uitzicht! (ik zit op de 8ste verdieping...) Een groot verschil met mijn klein en duister kamertje in het hotel. Hier zou ik best wel kunnen wonen...

De woonkamer

Mijn slaapkamer

vrijdag 22 februari 2008

Gedwongen rust

Die irritatie waarover ik in mijn vorige post sprak is deze nacht nog erger geworden, ontaardend in (lichte) keelpijn en een verkoudheid. (En nee, dit is niet te wijten aan het feestje van gisteren waar ik relatief vroeg vertrokken ben en waar ik mij verstandig van overmatig drankgebruik onthouden heb.)
Ik zie mezelf vandaag bijgevolg verplicht om het een dagje rustig aan te doen en op mijn kamer te blijven. Dit is heel erg jammer aangezien ik van plan was om met de bus naar Mahalla te gaan, maar Ahmed Belal (een van de betrouwbare Ahmeds) verzekerde mij dat ik er volgende week eventueel ook heen kon. Ik hoop dat mijn pijnlijke slijmvliezen met wat rust, fruitsap & thee terug op hun plooien komen; mocht dit niet lukken, dan zal ik de lokale kruidengenezer moeten raadplegen...

donderdag 21 februari 2008

Sun is shining...

Een prachtige dag vandaag! Stralende zon, geen wolkje aan de lucht... Opgewekt belde ik deze morgen dan ook naar Ahmed Mustafa (een van de drie Ahmeds die ik ondertussen ken), een jonge kerel actief in de jongerenorganisatie van de tagammu, om samen de Citadel van Salah ad-Din te bezoeken. Niet alle Ahmeds zijn even betrouwbaar, zo bleek echter. Na een lange, vruchteloze wachttijd bezocht ik de Citadel dan maar op m'n eentje. Het waren de zon en het fantastische uitzicht die het bezoek de moeite waard maakten, want de moskee van Muhammad Ali, die in het midden van de citadel staat, is, niettegenstaande haar imposante voorkomen, een oefening in lelijkheid en de burcht zelf heeft weinig karakter. Het politiemuseum en de militaire tentoonstelling, die zich tevens binnen de omwallingen bevinden, waren slechts een terloopse blik waardig. Als ik de enthousiaste commentaar van Ben moet geloven, heb ik misschien de verkeerde citadel bezocht...

Mijn verblijf in Caïro begint overigens al een eerste effect op mijn gezondheid te hebben; nee, (nog) niet de beruchte "toerista", maar wel een lichte irritatie van mijn luchtwegen, veroorzaakt door de uitlaatgassen van de honderdduizenden auto's die Caïro onveilig maken. Zaterdagnamiddag plan ik misschien wel een detoxicatiemoment in het al-Azhar park...


woensdag 20 februari 2008


Gisteren heb ik een volledige dag aan het uittypen van mijn interviews besteed. Inderdaad, ik zou met dit vervelende taakje kunnen wachten tot ik terug in België ben (en ondertussen leuke dingen kunnen doen), maar mijn methodologisch geweten dringt aan op een snelle transcriptie, aangezien de gesprekken nu nog vers in mijn geheugen liggen.

Een interview is een bijzondere bron omdat niet alleen de interpretatie van de tekst, maar ook de tekst zelf door de interactie tussen 'zender' en 'ontvanger' wordt geconstrueerd. Het is de tekst, de auditieve opname en de schriftelijke neerslag van het interview, die de eigenlijke bron vormt en niet de respondent. Aangezien een interview steeds het resultaat is van een concrete interactie tussen interviewer en respondent en steeds in een concrete context plaatsgrijpt, kan deze bron nooit exact worden gereproduceerd. De interviewer laat zijn vragen, klemtonen en intonaties tijdens het gesprek door de woorden, gedragingen en reacties van zijn respondent leiden (en vice versa) en hij moet, volgens mij, aan deze natuurlijke flow zo weinig mogelijk weerstand bieden en zo de symmetrische dialoog bevorderen en het a-symmetrische verhoor vermijden. Hieruit volgt dat de interviewer zichzelf (en zo zijn gesprek en gesprekspartner) niet teveel mag ketenen aan een vooraf opgesteld, strikt vragenschema dat de dialoog eerder versmacht dan aanmoedigt. De respondent moet binnen het gesprek voldoende ruimte krijgen om op een niet-lineaire en anti-autoritaire wijze de vragen van de interviewer te beantwoorden, zodat vormen van symbolisch geweld worden vermeden. Bekentenissen onder druk zijn immers zelden waardevol. Met andere woorden, ik bereid mijn interviews weinig ofte niet voor ;-)

Deze gedachten dwaalden door mijn hoofd terwijl ik deze namiddag met Bahey El Din Hassan in gesprek was, de directeur van het Cairo Institute for Human Right Research. In tegenstelling tot mijn andere respondenten was Bahey namelijk geen spraakwaterval die af en toe ingedamd moest worden; ik diende hem regelmatig met behulp van nieuwe vragen en opmerkingen aan te porren om zijn verhaal te doen. Het is altijd leuk om pseudo-onschuldige vragen te stellen, waarvan je weet dat zij je respondent uit zijn/haar tent lokken, zodat je je eigenlijke diepgaande vraag op basis van het geanticipeerde antwoord kan formuleren. De vraag "is islam wel compatibel met mensenrechten?" leidt zo tot het antwoord "ja natuurlijk, aangezien 'de islam' uit teksten bestaat die op verschillende wijzen worden geïnterpreteerd" en dan tot de eigenlijke vraag "maar waarom is dan interpretatie X dominant?".

Bahey in de bibliotheek van het CIHRS

Morgen heb ik geen interviews gepland, zodat ik eindelijk eens het Egyptisch museum, de Citadel en/of de piramides kan bezoeken. 's Avonds is er bovendien een feestje gepland van mijn toekomstige huisbewoners. Mijn toekomstige huisbewoners? Inderdaad, vanaf zaterdag verlaat ik mijn huidig prijzig verblijf om voor twee weken in een ruim appartement te wonen, samen met een Amerikaan en een Engelsman. Eergisteren ben ik een kijkje gaan nemen naar mijn nieuwe woonst en het is dik in orde, op het luxueuze af (twee badkamers, ingerichte keuken, tv met dvd, salon, ruime slaapkamers, twee terrassen met een prachtig zicht op Caïro...), terwijl ik er slechts de helft betaal van wat ik nu moet ophoesten. Dubbele luxe voor de helft van de prijs...

Overmorgen wacht mij een drukke dag, aangezien ik dan met de bus naar Mahalla vertrek, een stad zo'n 120km buiten Caïro, waar ik met enkele leiders van de stakingen van 2007 zal spreken. Ik overnacht er bij Ahmad Belal en keer dan met hem 's morgens naar Caïro terug, aangezien ik zaterdag om 11u in Mohandiseen een afspraak heb met dr. Amal van de New Woman Foundation...

maandag 18 februari 2008

Hoe zit dat nu met die Moslimbroeders?

Deze voormiddag toog ik opnieuw naar het hoofdkwartier van hizb at-tagammu, waar ik een interview had met Hussein Abdelrezik (ik neem gewoon de transcriptie over die ze zelf hanteren, let er dus niet teveel op), de secretaris-generaal van de partij en een joviale kerel. Binnen twee weken houdt de tagammu een algemeen congres, waarop een nieuw bestuur wordt verkozen en de politieke lijn wordt besproken. Aangezien de beginsessies openbaar zijn, zal ik waarschijnlijk wel eens een kijkje gaan nemen.

Hussein Abdelrezik (rechts ;)

Na het interview met Hussein had ik nog een kort gesprek met de hoofdredacteur van al-ahali, die de ex van Nawlad Darwish bleek te zijn; ook in Egypte is de wereld van de linkerzijde klein...

Toen ik 's middags mijn honger in een van de straten nabij Midan Talat Harb wilde stillen, trof ik een etablissement aan met op de kaart het mysterieuze gerecht "spaghetti polonaise". Uitermate nieuwsgierig (en ontzettend naïef) bestelde ik deze exotische pasta uit het verre Polen om even later een doodgewone spaghetti bolognaise voorgeschoteld te krijgen. Logisch natuurlijk, maar soms staat een mens versteld van zijn eigen onschuld.

Na deze verrukkelijke Poolse specialiteit ging ik naar het metrostation Sadat op het Midan Tahrir om mijn eerste ritje met de enige efficiënte dienst in heel Caïro (volgens bijna alle commentatoren) te maken. Tot mijn verbazing verliep dit uitermate vlot; ik nam de metro in de goede richting (Cairo University), de machine aan de ingang verslond mijn kaartje niet, ik stapte niet per ongeluk op in de vrouwenwagon (er zijn speciale vrouwenwagons voorzien waar mannen niet opmogen, hoewel vrouwen wel in de mannenwagons mogen zitten), en ik wist zonder kleerscheuren af te stappen.

Na een hele toer rond de gigantische campus van de Cairo University kwam ik eindelijk bij de hoofdingang, waar ik mezelf moest aanmelden en identificeren. Opvallend was de dreigende aanwezigheid van zwaar bewapende politieagenten rondom de campus, alsof de universiteit een gevangenis van gevaarlijke kennis was die elk moment kon ontsnappen. Aangezien aan de Cairo University geen buitenlanders mogen studeren, bevond ik me weldra als enige vreemdeling op de universitaire gronden, tussen honderden Egyptische jongens en (giechelende) meisjes. Na creatieve interpretatie van de Arabische richtingaanwijzingen belandde ik tenslotte in het kantoor van Hassan Hanafi. In tegenstelling tot mijn vorige gesprekken was het deze keer mijn gesprekspartner die mij het vuur aan de schenen legde en vragen stelde over mijn doctoraatsvoorstel. Na het enthousiasme van de voorbije dagen inzake mijn project was het ontnuchterend te beseffen dat ik nog veel werk voor de boeg heb indien ik Arabische bronnen voor mijn onderzoek wil gebruiken. Ik vrees dat het verbeteren en oefenen van mijn Arabische taalkennis in de komende maanden mijn prioriteit moeten worden.

Nu ik verscheidene figuren ter linkerzijde geïnterviewd heb, merk ik een duidelijke dissonantie op in hun discours over de Moslimbroeders. Volgens Nawlad bestaat er een kleine, linkse en democratische factie binnen de Moslimbroeders, die echter door de leiding wordt onderdrukt. Fakhry van zijn kant meent dat de Moslimbroeders een groter gevaar voor de Egyptische samenleving vormen dan Mubarak zelf, aangezien ze reactionaire waarden aan een prokapitalistisch beleid koppelen en daarbij op de lagere klassen en de middenstand steunen. Hussein stelt dat de Tagammu tussen 1995 en 2000 met de Moslimbroeders heeft samengewerkt, maar dat deze coalitie ophield te bestaan eens bleek dat de Moslimbroeders weldegelijk voor een religieuze staat ijveren, waar weinig plaats voor vrouwenrechten en religieuze minderheden zoals de Kopten is. Hassan daarentegen, die door de communisten als een Moslimbroeder wordt beschouwd en door de Moslimbroeders als een communist, betoogt dat men nergens in de publicaties en redevoeringen van de Moslimbroeders een oproep voor een strikte religieuze staat of een anti-Koptische houding kan terugvinden en dat zijn idee van sociale rechtvaardigheid en "islamitisch links" nog steeds een belangrijke invloed heeft op de politiek van de Moslimbroeders. Momenteel tast ik nog in het duister, maar tegen het einde van mijn verblijf hoop ik toch een eenduidiger beeld te krijgen van de aard van de Moslimbroeders op dit moment.

zondag 17 februari 2008


Deze middag heb ik een bezoekje gebracht aan het secretariaat van de Afro-Asian Peoples' Solidarity Organisation (AAPSO), alwaar ik Dr. Fakhry Labib, marxist en auteur/editor van o.a. dit boek, heb geïnterviewd. AAPSO is zo'n vijftig jaar geleden ontstaan als een internationaal netwerk en discussieplatform van Afrikaanse en Aziatische dekolonisatiebewegingen en de organisatie tracht zich heden te heroriënteren naar problemen rond economische ontwikkeling, ecologie, mensenrechten, democratie en globalisering (lees: kapitalisme & imperialisme) in de zogenaamde Derde Wereld. De locatie van het internationale secretariaat in Caïro is nog een erfenis van de voorname rol die Egypte tijdens de jaren '50 en '60 in de beweging van de niet-gebonden landen speelde. Aangezien mijn gesprek met Labib gepaard ging met brede uitweidingen over Arabische eenheid en nevendiscussies over de aard van de Sovjetunie wacht mij weerom een lange namiddag voor het klavier van mijn laptop...

Ingang tot het secretariaat

Fakhry Labib

zaterdag 16 februari 2008

Ibn Tulun, Backgammon & The New Woman Research Center

De traditie van vrijdag=rustdag respecterend ben ik gisteren met Ben naar de moskee van Ibn Tulun geweest, een oude en mooie pleinmoskee uit de 9de eeuw en een van die zeldzame oasen van rust in het drukke Cairo.

Binnenplein van de moskee

Daarna heb ik dan op het terras van een naburig theehuis eindelijk Backgammon leren spelen ("tawula" in het Egyptisch [betekent eigenlijk gewoon "tafel"; "tewla" uitgesproken [thanks Ben!]), het spel dat soms de nationale bezigheid lijkt van de mannelijke helft van de Egyptische bevolking. 's Avonds ben ik dan nog met "de Belgen" van het NVIC vis gaan eten (lekker!) en heb ik met hen tot de in de late uurtjes RISK gespeeld.


's Ochtends moest ik echter vroeg op, want om 12u had ik mijn eerste interview, namelijk met Nawlad Darwish, de voorzitter van de "New Woman Research Center", een links-feministisch vormingsinstituut dat in de jaren '90 een aantal belangrijke taboes rond vrouwenmishandeling in Egypte heeft doorbroken. Aangezien ik de locatie van het centrum nog moest opsporen en mijn kaart van Caïro weinig waard is, diende ik een paar uurtjes op voorhand te vertrekken, de lange Ahmed Urabi straat afspeurend naar de obscure zijstraat waar het instituut zich bevindt. Van de voorbijgangers die ik de weg vroeg, kreeg ik veel sympathie, maar weinig efficiënt advies. Gelukkig wist Nawlad me telefonisch in de goede richting te sturen zodat ik niet al te laat op de afspraak aankwam.

In het Center werd ik, zoals bij het Tagammu HQ, met vriendelijkheid en thee ontvangen. Tevens heb ik enkele brochures en boeken meegekregen (de meeste in het Arabisch) die op termijn misschien een plaatsje in de bib van Arabistiek of Derde Wereld kunnen krijgen. De rest van deze namiddag zal ik besteden aan het uittypen van het interview...

Rechts: Nawlad

De bibliotheek van het Centrum


vrijdag 15 februari 2008

Tagammu en het Nachtleven

Gisteren werd ik opnieuw ondergedompeld in een wereld vol tegenstellingen. Om 14u had ik op het Midan Talat Harb afgesproken met Ahmed Belal, mijn contactpersoon. Hij bracht me naar het hoofdkwartier van de hizb at-tagammu, de grootste linkse oppositiepartij in Egypte, waar ook hun krant, al-ahali, wordt uitgegeven. Ahmed zelf werkt als journalist bij de krant en zit in het bestuur van een progressieve jongerenbeweging die met de Tagammu verbonden is.

Eens ik in het HQ aangekomen was, met de redactie had kennisgemaakt en mijn plannen uit de doeken had gedaan, begon Ahmed allerlei prominente figuren ter linkerzijde te bellen om een afspraak met mij te maken en tevens gaf hij mij een waslijst aan telefoonnummers om zelf te doorploegen. Dit was meer dan ik ooit verhoopt had! Plots zat mijn hele dagplanning van de komende week vol met interessante ontmoetingen:
  • za 16 feb:
    • voormiddag: bellen naar Muhammad Sa'id, vice-voorzitter van het al-ahram centrum voor politieke en strategische studies en hoofdredacteur van de linkse gazet al-badil, en Nabil Zaki, de ex-hoofdredacteur van al-ahli, om een afspraak te maken
    • 12u afspraak met Nawlad Darwish, voorzitster van de 'nieuwe vrouw' beweging en dochter van een belangrijk figuur ter linkerzijde tijdens de jaren '70
    • 16u bijeenkomst met Ahmed
  • zo 17 feb:
    • 12u afspraak met Fakri Labib, organisator van een solidariteitscampagne
  • ma 18 feb:
    • 11u afspraak met de secretaris-generaal van de Tagammu-partij
    • 15u afspraak met prof. Hassan Hanafi
  • woe 20 feb:
    • 15u afspraak met de voorzitter van het centrum voor mensenrechten in Egypte
  • za 23 feb:
    • 11u afspraak met dr. Amal Abdelhadi, belangrijk figuur in de 'nieuwe vrouw'-beweging

De week daarna staat nog een ontmoeting met de voorzitters van twee nasseristische partijen op het programma, met de hoofdorganisator van Kifaya, met een ex-lid van de Moslimbroeders die nu lid van de Tagammu is, enzovoort.

Diezelfde avond had ik met Ben en Freuke afgesproken en werd ik weldra ondergedompeld in het bruisende Caïreense nachtleven, dat niet gedragen worden door Westerse toeristen of expatriats, maar door de zoontjes en dochtertjes van de Egyptische upperclass. In de eerste 'loungebar' die we bezochten, La Bodega, werden we na een uurtje al vriendelijk de deur gewezen aangezien we niet zoveel consumeerden als de in steeds grotere getale toestromende schaars geklede, whiskey-cola drinkende Egyptische meisjes en in armani gestoken jongens. Dan maar naar de Cairo Jazz Club, in Mohandiseen, waar tot onze verbijstering alle tafeltjes gereserveerd waren en Valentijn nogal enthousiast werd gevierd door de rijke Egyptische jeugd, die in haar clubs blijkbaar andere culturele en morele waarden celebreert dan de gemiddelde fellah. De vrijmoedige dresscode, de drankzucht en het Westers kopieergedrag vormden geen uitdrukking van een ontwikkelde, progressieve elite die het land van traditionalisme zou bevrijden, maar wel van de decadentie van een heersende klasse, die voor zichzelf in het halfdonker andere regels stelt dan voor de rest van de samenleving. En wij als westerlingen stonden erbij en keken ernaar, hen bekritiserend met onze spitsvondige geestigheden, maar niettemin genoegzaam participerend in de hypocriete culturele scheiding die door Egypte loopt.

woensdag 13 februari 2008


Misschien is de titel van deze blog een beetje ongelukkig gekozen, want Zamalek, de plaats waar ik verblijf, is allesbehalve de buik van al-qahira (letterlijk "de zegevierende/veroverende", vandaar...). Het is eerder een schoonheidsvlek; een concentratie van ambassades, upperclass appartementen en rijkeluisschooltjes, die zowel afstoot als aantrekt. De aantrekkingskracht van een buurt als Zamalek schuilt voornamelijk in haar oase van (relatieve) rust en groen. Tezelfdertijd drukt deze "residentiële buurt" de economische en esthetische tegenstrijdigheden van het moderne Caïro uit. Ooit prachtige maar inmiddels verloederde art deco appartementen uit de jaren '50 staan broederlijk naast moderne flatgebouwen; hippe bars en restaurantjes lijken willekeurig tussen lelijke huizen met afbladderende gevels straten aangeplant, in de ijdele hoop de rest van het straatbeeld te overwoekeren; armoedige oudijzerophalers wurmen zich langs glanzende bolides... Direct waarneembare voorbeelden van het zogenaamde proces van uneven and combined development.

Uitzicht op de Franse ambassade vanop het terras waar ik internet ontvang, voor meer groen moet je lid zijn van de prestigieuze Gezira sportclub of 't stad verlaten

Toegegeven, veel meer dan Zamelek heb ik nog niet gezien, omdat ik gisteren mijn tijd aan meer praktische zaken gewijd heb, zoals het bemachtigen van een Egyptische SIM-kaart, het inslaan van wat levensmiddelen, het kopen van een krant (met uitgebreide fotoshoots van een glunderende Mubarak naast het Egyptische elftal dat deze zondag de Afrikacup heeft gewonnen) en andere noodzakelijkheden. Ondertussen ben ik ook aan het uitkijken naar een ander verblijf, aangezien mijn huidige kamer nogal prijzig is. Blijkbaar zijn er in Zamalek vrij veel bemeubelde appartementjes te huur, bewoond door buitenlandse studenten die voornamelijk aan de American University of Cairo studeren, dé elite universiteit van Cairo met een swingend inschrijvingsgeld van zo'n half miljoen oude Belgische franken.

Dankzij mijn nieuwe gsm-kaart heb ik al contact gelegd met een zekere Ahmed Belal, van wie ik de gegevens van Erik heb gekregen en die me hopelijk een beetje wegwijs in de Egyptische linkerzijde zal maken. In de komende dagen moet ik nog het NVIC bezoeken, een afspraak met prof. Hassan Hanafi maken en een privé-leraar Arabisch op de kop tikken.