zondag 26 september 2010

De pocket van Mohammed

Een van de sjiekste en duurste hotels in Cairo is het Grand Hyatt. Het is vooral bekend om het ronddraaiende restaurant op de bovenste verdieping met een prachtig panorama. In 2008 werd het echter berucht omwille van een excentrieke maatregel van de Saoedische eigenaar, Sheikh Abdulaziz al-Brahim. Aangezien al-Brahim een nogal puriteinse moslim is (en van de wahhabi-strekking zoals een braaf familielid van de Saoedi's betaamt) besloot de man om alle alcohol van het hotel aan de wateren der Nijl te schenken. De barman zag met lede ogen voor miljoenen dollars whiskey, wijn, bier en allerlei andere Westerse brouwsels in de rivier van de farao's uitgegoten worden. Het management van de Hyatt-keten stond erbij en keek ernaar en pas na veel aandringen wordt er ondertussen opnieuw alcohol in het luxehotel geschonken.



Mocht Weber nog in de jaren '70 geleefd hebben, dan zou hij waarschijnlijk tot de conclusie gekomen zijn dat het wahhabisme en andere puriteins-islamitische varianten de "geest van het kapitalisme" in het Midden-Oosten vormden. Terwijl de verhoging van de olieprijzen vanaf 1973 een crisis voor het Westen inhield, betekende dit een gouden eeuw voor olierijke landen. Egypte had weinig oliebronnen, maar kon toch via twee soorten migratie een graantje van de weelde meepikken. De eerste migratie was van Egypte naar de Golfregio. Arme en middenklasse Egyptenaren verhuisden naar de groeiende economieën van de Golfstaten om daar "in den bouw" of als leraar tewerkgesteld te worden en lonen te verdienen die vier tot tienmaal zo hoog waren als in Egypte. Als brave huisvaders die hun geld in de strenge Golf niet konden verbrassen aan drank of hoeren stuurden ze hun loon terug naar hun families in Egypte, die een beetje meer koopkracht kregen en de economie een duwtje in de rug gaven.

Interessanter voor mijn verhaaltje nu is de tweede soort migratie; namelijk van de Golf naar Egypte. Deze migranten waren voornamelijk Moslimbroeders die onder Nasser het land waren uitgevlucht en in de Golf rijkdom hadden verworven. Terug in Egypte maakte deze groep van islamitische kapitalisten gebruik van de economische liberalisering onder Sadat om te investeren in toerisme, diensten, en de financiële sector - alles wat gemakkelijk, snel en veel geld opbracht en zich liefst zo weinig mogelijk in de productiesfeer bevond. De vraag is natuurlijk hoe parasitaire kapitalisten op een islamitisch, ahum, koosjere wijze geld uit geld kunnen verdienen? Interest en woeker, riba, is immers des duivels. Dus richtten de islamitische kapitalisten religieuze banken en investeringsmaatschappijen op die zonder interest werken. Wat ze erbij vergeten vermelden was dat ze hun meeste centjes niet via productieve investeringen maar via muntspeculatie ("handel" in geld) zouden verdienen.

Enfin, deze islamitische banken en investeringsmaatschappijen werden in de jaren '80 een enorm succes, vooral bij de brave migrantenhuisvaders in de Golf die ondertussen ook een beetje puriteinser waren geworden en hun vrouwen thuis aanraadden om toch maar eens te overwegen een burka aan te doen. De staats- en privébanken werden een beetje zenuwachtig van deze "islamitische" concurrentie - lees: de competitie van een bende arrivisten die de traditionele patrimonialistische kanalen ontwijken om rijkdom te accumuleren. De overheid stelde bijgevolg een "neutraal" onderzoek in dat de financiële "gezondheid" van deze instellingen naging. Vanzelfsprekend hing het hele bouwwerk met haken en ogen aan elkaar, met als gevolg: een ineenstorting van de islamitische banken en investeringsmaatschappijen en een financiële crisis aan het begin van de jaren '90. De Egyptische overheid was haar tijd vooruit (denk aan de voorbije internationale financiële crisis) en pompte miljoenen EGP in het bankwezen, terwijl zij anderzijds getrouw het soberheidsbeleid van het IMF volgde; wat in dalende lonen, "jobless growth" en een afnemende koopkracht resulteerde. Het belangrijkste was echter dat de banken gered waren en de financiële elite opnieuw op beide oren kon slapen.

De islamitische banken kwamen zwaar gehavend uit de crisis, maar de sterkste telgen hielden stand, vooral de Saoedische lopen nog met het hoofd in de wolken:

1 opmerking:

Peter zei

Interessant artikeltje